Drenaże stają się coraz popularniejszym systemem odwodnienia. Stosowane dawniej drenaże ceramiczne są zastępowane przez plastikowe.
Kiedy jest potrzebny?
Drenaże wykonywane są zwykle w celu odwodnienia terenu wokół podziemnych części budynku. Projektuje się je równocześnie z budynkiem, ale także w celu osuszenia piwnic istniejącego obiektu. Niekiedy, choć znacznie rzadziej, drenaż służy do osuszenia działki otaczającej budynek.
Drenaże układane są w gruntach spoistych z przewarstwieniami piaszczystymi lub w gruntach piaszczystych, które przykrywają głębiej leżące warstwy nieprzepuszczalne. Woda dopływa do wykopu przekładkami piaszczystymi lub spływa w piaskach po stropie glin. Występują znaczne wahania poziomu wody gruntowej. Zdarza się, że woda okresowo całkowicie zanika i pojawia się znowu po intensywnych deszczach lub podczas roztopów.
Należy pamiętać, że suchy wykop w lecie nie jest gwarancją suchej piwnicy. Bezpieczniej jest przyjąć, że w przewarstwionych gruntach spoistych, nawet w cienkich pasmach piasku, kiedyś pojawi się woda.
Gdzie odpływa woda z drenaży?
W większości projektowanych drenaży wodę odprowadza się – wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu – w stronę zboczy i rowów biegnących w pobliżu projektowanego domu. To najprostszy i zwykle najtańszy sposób.
Odprowadzając wodę na skarpę należy pamiętać o stateczności zbocza. Woda powinna mieć możliwość swobodnego odpływu ze skarpy, a także z jej podnóża. Nie należy zapominać, że tylko sucha skarpa jest naprawdę bezpieczna.
Dom jednorodzinny na skarpie można zabezpieczyć przed wodą układając drenaż, który odprowadzi ją do głębiej leżących warstw piaszczystych – za pośrednictwem studni chłonnej. Studnie chłonne sprawnie odbierają wodę, gdy ich dno stanowią nienawodnione warstwy piaszczyste. Studnia – nawet głęboka, ale wykopana w glinie – zwykle nie może spełnić takiej funkcji, gdyż filtracja w glinie jest bardzo powolna. Oznacza to, że studnia taka jest w stanie przyjąć tylko tyle wody, ile zmieści się w jej wnętrzu. Jest to bardzo istotne, gdyż zaobserwowałem liczne wypadki przepełnienia studni chłonnej. Zdarza się to też ze studniami przejmującymi wodę opadową spływającą z dachu.
Tylko sporadycznie udaje się podłączyć drenaż do kanalizacji deszczowej.
Problemy projektowe
Projektowanie systemów drenarskich jest utrudnione, jeśli części tego samego budynku są posadowione na różnych głębokościach. Ma to miejsce szczególnie wtedy, gdy budynki są tylko częściowo podpiwniczone. W takiej sytuacji niektóre fragmenty ciągu drenarskiego układane są pod niepodpiwniczoną częścią. Utrudnia to czyszczenie systemu drenarskiego, gdyż liczba studzienek jest wtedy z konieczności ograniczona. Rury biegnące pod częścią niepodpiwniczoną znajdują się poniżej ław fundamentowych. Rozwiązanie takie nie jest najlepsze, gdyż woda płynąca drenami rozmywa grunt, a więc osłabia podłoże pod fundamentem. Dlatego decydując się na drenaż warto podpiwniczyć cały dom lub skontaktować architekta ze specjalistą od drenaży. Ich współpraca już w początkowej fazie projektowania umożliwi opracowanie optymalnego rozwiązania.
Jeśli drenaż przecina wyżej leżący fundament, to w miejscu przejścia powinna znajdować się rura osłonowa obsypana materiałem słabo przepuszczalnym np. gliną. Odwodnienie drenażem istniejącego budynku, ale podpiwniczonego jedynie częściowo, nie zawsze jest możliwe.
Kupno materiału
do budowy systemu drenarskiego powinno być dużo wcześniej zaplanowane. W większości dużych miast znajdują się punkty ich sprzedaży, ale dopiero po złożeniu zamówienia i kilkunastodniowym oczekiwaniu można odebrać towar. Może to spowodować opóźnienia na budowie.
Wykonawstwo
Niestety na rynku wciąż jeszcze jest niewiele firm zajmujących się zabezpieczaniem budynków przed wodą gruntową i specjalizujących się w układaniu drenaży. Montowanie plastikowych elementów drenarskich nie jest skomplikowane, a instrukcje, których udzielają dystrybutorzy, są wystarczająco czytelne. Poza tym fachowy projekt, sporządzony przez osobę znającą te systemy, pozwoli poprawnie wykonać drenaż.
Wykonując drenaż należy zachować podane w projekcie głębokości przebiegu i spadki. Istotne jest też, aby rury drenarskie zostały otoczone żwirem, zwłaszcza w pobliżu ściany budynku przy ławie fundamentowej. Grubość warstwy obsypującej drenaż powinna wynosić minimum 50 cm.
Często pojawia się pytanie: w jaki sposób zabezpieczać ściany budynku, gdy istnieje dobrze działający drenaż, i czy w ogóle jest taka potrzeba? Zabezpieczenie ścian jest konieczne. Do tego celu można stosować izolację z powłok bitumicznych, szczelnego tynku i wypraw uszczelniających. Można stosować również dwie warstwy izolacji pasmowej, np. papy izolacyjnej.
Pionowa warstwa filtracyjna
którą stanowi obsypka żwirowa lub płyta filtracyjna układana na ścianach piwnic, musi być zabezpieczona przed zamuleniem cienką warstwą włókniny. Zalecane jest, aby na powierzchni terenu pozostał pewien zapas włókniny, bowiem podczas zasypywania wykopu włóknina może się obsuwać. Taki kilkunastocentymetrowy zapas gwarantuje pokrycie włókniną całej powierzchni płyt.
Pionowa warstwa filtracyjna powinna kończyć się około 20 cm poniżej powierzchni terenu.
Strefę przejściową wykonuje się zwykle z grubego żwiru lub pospółki. Pas grubości 20 cm i szerokości 40-50 cm, z materiału o dużej przepuszczalności, zapewnia swobodny spływ wody opadowej do drenażu. W pobliżu ścian nie tworzą się kałuże, a ich powierzchnia jest dobrze wentylowana. Niewskazane jest układanie opaski betonowej, bowiem wilgoć, która nie może odparować, kumuluje się wtedy i atakuje ścianę budynku.
Podczas drenowania budynków częściowo podpiwniczonych konieczne staje się prowadzenie drenaży przez ławy fundamentowe w części niepodpiwniczonej. Przejścia takie należy wykonywać w rurach plastikowych lub stalowych średnicy nieznacznie większej od średnicy drenu. Przejścia w ławach fundamentowych potrzebne są również wtedy, gdy drenażu powierzchniowy łączy się z drenażem opaskowym.
Drenaż powierzchniowy to warstwa żwiru (może być też gruby różno- ziarnisty piasek przemieszany ze żwirem) ułożona pod posadzką piwnic, wewnątrz przestrzeni ograniczonej ławami fundamentowymi. Przepuszczalną warstwę połączoną z drenażem opaskowym należy projektować wtedy, gdy woda gruntowa znajduje się nieznacznie poniżej poziomu podłogi piwnicy lub grunt zmienia się z dobrze przepuszczalnego na nieprzepuszczalny. Drenaż powierzchniowy powinien być projektowany zawsze wtedy, gdy istnieje możliwość spiętrzenia wody pod posadzką piwnicy.