Budynki muszą spełniać minimalne wymogi użytkowe oraz zapewniać odpowiedni poziom bezpieczeństwa. Dlatego też przepisy wymagają określonego ich wyposażenia oraz zachowania ustalonych standardów.

 

Budynek, jego układ funkcjonalny i przestrzenny, sys­tem komunikacyjny oraz rozwiązania techniczne i mate­riałowe powinny być zgodne z przepisami prawa budow­lanego, a w szczególności z rozporządzeniem ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowia­dać budynki i ich usytuowanie.

 

Nie wszystkie przepisy rozporządzenia, zwłaszcza te do­tyczące rozwiązań wewnętrznych budynków, muszą być stosowane w budownictwie jednorodzinnym. Należy jed­nak pamiętać, że prawodawca, korzystając z wielolet­nich doświadczeń i badań naukowych, starał się stwo­rzyć system bezpieczny i wygodny. Przestrzeganie przepisów rozporządzenia oraz ustaleń Polskich Norm ma na celu zapewnienie:

  • bezpieczeństwa konstrukcji budowlanych,
  • bezpieczeństwa pożarowego,
  • bezpieczeństwa użytkowania,
  • odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych,
  • ochrony środowiska,
  • ochrony przed hałasem i drganiami,
  • oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej,
  • uwzględnienia potrzeb osób niepełnosprawnych,
  • ochrony interesów osób trzecich,
  • ochrony dóbr kultury.

 

Nowe przepisy, uwzględniając wytyczne Unii Euro­pejskiej, zbliżają nas do standardów zachodnich. Bardzo dużo uwagi poświęcono potrzebom osób niepełnospraw­ni nych. Prawodawca wyszedł z założenia, że osobą niepeł­nosprawną może stać się każdy – z różnych powodów i niekoniecznie na stałe (np. w wypadku złamania kończyn czy z powodu wieku).

 

Przepisy rozporządzenia obowiązują nie tylko przy budo­wie, rozbudowie i nadbudowie budynków, ale także przy wszelkiego rodzaju remontach, modernizacjach i zmianach sposobu użytkowania budynków już istniejących.

 

Co jest czym?

 

W budynkach mieszkalnych mogą występować pomieszczenia:

  • mieszkalne – czyli pokoje;
  • pomocnicze – kuchnie, łazienki, WC, korytarze, garderoby, spiżarnie itp.;
  • techniczne – w których znajdują się urządzenia słu­żące do obsługi budynku;
  • gospodarcze – przeznaczone do przechowywania ma­teriałów i sprzętu związanego z obsługą budynku, przed­miotów i produktów żywnościowych, opału, a także od­padków stałych.

 

Piwnica to w myśl rozporządzenia część budynku prze­znaczona na pomieszczenie gospodarcze lub techniczne, w której poziom podłogi ze wszystkich stron znajduje się poniżej terenu. Piwnicy nie należy mylić z sutereną. W su­terenie przynajmniej od strony jednej ściany z oknami poziom podłogi znajduje się nie głębiej niż 0,9 m w sto­sunku do przylegającego terenu.

 

Piwnic oraz poddaszy nie zawierających pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi nie zalicza się do kondy­gnacji użytkowych.

 

Co być musi?

 

Budynki powinny być zaopatrzone co najmniej w wo­dę do picia, do utrzymania higieny, na potrzeby gospodar­cze i przeciwpożarowe. Budynek wyposażony w instalację wodociągową musi mieć zapewnione odprowadzenie ście­ków. W bezpośrednim otoczeniu budynku powinny zna­leźć się miejsca przeznaczone do czasowego gromadze­nia odpadków.

 

Ze względu na panujący u nas klimat budynki i po­mieszczenia trzeba wyposażyć w instalacje (urządze­nia) do ogrzewania pomieszczeń. Prawo zaleca wyposa­żenie w instalację centralnego ogrzewania lub inny system grzewczy. Jeżeli nie jest to sprzeczne z ustalenia­mi miejscowego planu zagospodarowania przestrzen­nego, w budynkach do 3 kondygnacji włącznie dopusz­cza się stosowanie pieców i trzonów kuchennych na paliwo stałe.

 

Wszystkie budynki i pomieszczenia, w których są za­instalowane paleniska na paliwo stałe lub komory spala­nia z palnikami na paliwo płynne lub gazowe, powinny mieć przewody kominowe. Ponadto we wszystkich bu­dynkach i pomieszczeniach należy zapewnić wentylację lub klimatyzację zgodną z przepisami.

Prawo nakłada też obowiązek wyposażenia budyn­ków w instalację piorunochronną.

 

Budynek powinien być przyłączony do sieci elektroener­getycznej i mieć wewnętrzną instalację elektryczną założo­ną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

 

Oświetlenie i nasłonecznienie

 

O podstawowych zasadach oświetlenia i nasłonecz­nienia pomieszczeń zdecydowały głównie wymogi ochro­ny zdrowia.

 

Projektując budynek lub dokonując przebudowy czy adaptacji musimy pamiętać, że pomieszczenia przeznaczo­ne na pobyt ludzi powinny mieć zapewnione oświetlenie na­turalne, a stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8. Pokój miesz­kalny należy tak zaprojektować, aby zapewnić nasłonecz­nienie co najmniej przez 3 godziny w dniach 21 marca – 21 września między godziną 8.00 a 16.00.

 

Wejścia do budynku

 

Drzwi wejściowe do budynku i ogólnodostępnych po­mieszczeń użytkowych oraz do mieszkań powinny umoż­liwić dogodne warunki ruchu, również osobom niepełno­sprawnym. Ich szerokość ustalono na co najmniej 0,9 m. W drzwiach wejściowych wysokość progów nie może przekraczać 20 mm. Drzwi wewnętrzne muszą mieć co naj­mniej 0,8 m szerokości i nie mogą mieć progów. Jest to dość zasadnicza zmiana w stosunku do dotychczas obo­wiązujących przepisów, a jej realizacja wymaga nie tylko zmian w projektach, ale również w zakresie wytwarzanych materiałów budowlanych.

 

Każde wejście do budynku należy wyposażyć w elek­tryczne oświetlenie zewnętrzne. Wymóg ten nie dotyczy bu­downictwa zagrodowego i rekreacyjnego.

 

Budynek trzeba chronić przed nadmiernym dopływem chłodnego powietrza przez zastosowanie przedsionka (tzw. wiatrołapu) lub innych rozwiązań nie utrudniających ruchu.

 

Budynek nie może stwarzać zagrożenia

 

Budynek mieszkalny może być usytuowany wewnątrz działki, ale może też przylegać bezpośrednio do ulic i innych miejsc publicznych. Może on spełniać również różne funkcje użytkowe (np. sklep, gabinet lekarski, pracownia, biuro). Musimy zatem pamiętać, że wejście do budynku o wysokości powyżej dwóch kondygnacji należy ochraniać podcieniem lub daszkiem głębokości co najmniej 1 m w stosunku do płaszczyzny drzwi wej­ściowych.

 

Elementy elewacji budynku, tablice informacyjne, de­koracje i reklamy nie mogą stanowić uciążliwości oraz zagrożenia.

 

Daszki, balkony oraz stałe i ruchome osłony przeciw­słoneczne (markizy) mogą być umieszczane na wysoko­ści co najmniej 2,4 m nad poziomem chodnika, a od stro­ny jezdni należy pozostawić nie osłonięte pasmo ruchu szerokości co najmniej 1 m.

 

Wystawy sklepowe i gabloty reklamowe mogą być wy­sunięte poza płaszczyznę ściany budynku nie więcej niż 0,5 m – pod warunkiem zachowania użytkowej szerokości chodnika nie mniejszej niż 2 m.

 

Wszyscy posiadacze lokali użytkowych powinni pa­miętać, że oświetlenie wystaw i reklamy świetlne nie mogą być uciążliwe dla użytkowników budynków oraz powodo­wać oślepiania przechodniów i kierowców.

 

Wpusty kanalizacyjne, pokrywy instalacji podziem­nych i inne osłony otworów muszą znajdować się w płasz­czyźnie chodnika lub jezdni (nie mogą wystawać ponad poziom ani być nadmiernie zagłębione).

 

Jeśli już koniecznie kraty

 

Bardzo wiele kontrowersji wywołuje sprawa krat ze­wnętrznych. Kraty, zastosowane w otworach okiennych i balkonowych, powinny być wykonane w sposób unie­możliwiający wspinanie się po nich do pomieszczeń po­łożonych na innych kondygnacjach. Kraty ponadto mu­szą spełniać wymogi określone w przepisach o ochronie przeciwpożarowej – tzn. otwierać się od środka. Często zapomina się, że instalowanie krat to roboty budowlane prowadzone na zewnątrz budynku, a więc wymaga ono pozwolenia na budowę. Podkreślał to już Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach. Jeśli zatem przewidujemy zasto­sowanie takiego zabezpieczenia, najlepiej od razu popro­śmy projektanta, aby umieścił kraty w projekcie architektoniczno-budowlanym.

 

Uwaga na balustrady i okna

 

Najwięcej wypadków, zwłaszcza wśród dzieci, spowo­dowanych jest niewłaściwą konstrukcją balustrad i pod-okienników. W trosce o bezpieczeństwo naszych najbliż­szych musimy pamiętać, że balustrady przy schodach, pochylniach, port-fenetrach, balkonach i loggiach po­winny mieć wysokość i wypełnienie płaszczyzny zapew­niające skuteczną ochronę przed wypadnięciem, zwłasz­cza małych dzieci. W budynkach jednorodzinnych minimalna wysokość balustrady mierzona do wierzchu po­ręczy wynosi 0,9 m, a bezpieczny prześwit lub wymiar otworu między elementami wypełnienia balustrady – maksimum 0,12 m.

 

Drugim niebezpiecznym punktem w budynku jest okno. W budynkach niższych niż 25 m nad terenem od­ległość między górną krawędzią wewnętrznego podokiennika (parapetu) a podłogą powinna wynosić co najmniej 0,85 m.