Wykonanie instalacji kanalizacyjnej z tworzyw sztucznych jest mniej kłopotliwe niż instalacji c.o. czy c.w.u. ze względu na mniejsze wymagania w zakresie wytrzymałości przewodów na ciśnienie wewnętrzne oraz temperaturę.

 

Kanalizacja sanitarna bytowo-gospodarcza

 

Materiał i wyroby. Powszechnie stosowanym tworzywem do tego ro­dzaju kanalizacji jest polichlorek wi­nylu (PCW) i jego odmiany, rzadziej polipropylen lub polietylen. Decydu­je o tym niska cena wyrobów spowo­dowana łagodnymi warunkami pracy instalacji – temperatura w granicach 40°C i grawitacyjny spływ ścieków. Zastosowanie tworzyw ma również i inne wymierne korzyści – mały ciężar, duża izolacyjność termiczna, doskona­ła gładkość powierzchni wewnętrz­nych, wysoka odporność chemiczna nawet na bardzo agresywne substan­cje, niekorozyjność materiału oraz wieloletnia trwałość. Natomiast kru­chość PCW już w temperaturze bli­skiej 0°C wymaga eksploatacji tych wyrobów w temperaturze dodatniej tj. powyżej +5°C (transport, montaż, składowanie i przechowywanie wy­robów oraz praca przewodów).

 

Dla potrzeb kanalizacji domowej produkowane są rury przyłączeniowe o typowych średnicach:

  • 0,10 m – od pojedynczych mi­sek ustępowych,
  • 0,075 m – od trzech zlewów (zle­wozmywaków, wanien, umywalek) i pięciu pisuarów,
  • 0,050 m – od jednego zlewu. Typowe oznakowanie fabryczne rur powinno zawierać nazwę produ­centa, rodzaj (symbol) materiału, średnicę zewnętrzną i grubość ścian­ki, numer normy odpowiadającej produkowanemu wyrobowi, datę pro­dukcji, znak kontroli technicznej.

 

Montaż przewodów. Przewody ka­nalizacji domowej mogą być monto­wane w podłożu budynku, na i w ścia­nie piwnicy lub budynku oraz pod stropem najniższej kondygnacji.

 

Montaż instalacji powinien odby­wać się na podstawie projektu technicznego uwzględniającego zarów­no rozwiązania funkcjonalne i wy­nikające z tego wyposażenie sanitar­ne, jak i obliczenia hydrauliczne dotyczące spływu ścieków oraz wydłużalność cieplną rur pod wpły­wem podwyższonej temperatury ścieków. Kompensowanie wydłużeń w instalacji kanalizacyjnej jest uproszczone ze względu na niewiel­ką temperaturę ścieków i okresowość ich działania. Sprowadza się ono je­dynie do zastosowania złączek kom­pensacyjnych dla połączeń klejonych lub połączeń kielichowych z uszczel­ką gumową, z których każda przej­muje wydłużenie równe 1 cm. Mon­taż przewodów kanalizacyjnych rozpoczyna się od kanału ulicznego (zamkniętego zbiornika) w kierunku przyborów sanitarnych, a więc od­wrotnie do przepływu ścieków. Kolej­no wykonuje się montaż: przykanalika, przewodów odpływowych, pio­nów i podejść do przyborów oraz sa­mych przyborów. Bardzo istotne są od­powiednie spadki rur odpływowych, któ­re w zależności od ich średnicy powinny wynosić minimum 0,8%, a maksi­mum 15% (odpowiednio dla rur śred­nicy 0,25 m i 0,15 m).

 

Połączenia. Mogą być klejone, zgrzewane lub – najczęściej spotyka­ne – kielichowe uszczelnione gumo­wym pierścieniem. Wszystkie połą­czenia muszą być wykonywane według zaleceń producenta danej technologii.

 

Ważne jest, aby wykonawcy insta­lacji i nadzór budowlany pamiętali o zachowaniu warunków bezpieczeń­stwa, a także higieny pracy podczas użycia niektórych gatunków kleju. Do­tyczy to w szczególności klejów agre­sywnych – palnych, toksycznych oraz lotnych, które tworzą w powietrzu, przy ograniczonej przestrzeni, mieszan­kę wybuchową. Opakowań z takim klejem nie należy otwierać w pobliżu płomienia. Pary rozpuszczalników również drażnią oczy, błonę śluzową dróg oddechowych, mogą też działać na organizm odurzająco i toksycznie. Należy unikać kontaktu kleju z ciałem ludzkim. Z klejem można pracować jedynie w dobrze wentylowanych po­mieszczeniach. Istotny jest też okres ważności kleju, który często nie prze­kracza sześciu miesięcy.

 

Kanalizacja deszczowa wewnętrzna

 

Sposób odprowadzania wody od­padowej z dachu zależy od jego kon­strukcji i wysokości budynku. W wy­padku dachu jedno- lub dwuspado­wego rynny montuje się pod okapem połaci dachowej ze spadkiem 0,5% w kierunku rur spustowych mocowa­nych do zewnętrznych ścian budynku. Z uwagi na możliwość uszkodzeń me­chanicznych (pęknięć, załamań) w okre­sie zimowym rynny i rury spustowe powinny być wykonywane z tworzyw sztucznych mających temperaturę kruchości znacznie poniżej 0°C.

 

Wody opadowe mogą spływać bezpośrednio na powierzchnię tere­nu lub do kanalizacji. Piony desz­czowe powinny być rozstawione w odległości od 10 do 25 m. Do jed­nego pionu średnicy 0,15 m można odprowadzać wodę z dachu o po­wierzchni 200 m2. Średnica rury sta­nowiącej pion deszczowy dla od­prowadzenia wody z balkonów wy­nosi 0,1 m oraz 0,15 m – dla odprowadzania wody z dachu. Jeśli dachy mają połacie skierowane spad­kiem do środka budynku (może to mieć miejsce w budynkach o dużej liczbie kondygnacji) piony spustowe prowadzi się w środkowej części bu­dynku. Na powierzchni dachu wpu­sty pionów należy osadzić w kon­strukcji połaci tak, aby uniemożliwić zalewanie wodą niżej położonych po­mieszczeń użytkowych. Wewnętrzne piony powinny być wykonane z rur wytrzymujących ciśnienie słupa wo­dy równe półtorakrotnej wysokości budynku. Przewody spustowe we­wnątrz budynku powinny mieć osło­ny dźwiękochłonne w celu wytłumie­nia hałasu wywołanego przepływem dużych ilości wód deszczowych. W budynkach powyżej 15 m wysokości na przewodach spustowych należy stosować odsadzki w celu wyhamo­wania strumienia napływającej wody.

 

Odbiór instalacji

 

Instalacja kanalizacyjna podlega odbiorom częściowym oraz odbioro­wi końcowemu. Częściowy odbiór obejmuje fragmenty instalacji prze­widziane do zakrycia jeszcze przed zakończeniem prac budowlano-mon­tażowych i dotyczy głównie prób szczelności przewodów oraz spraw­dzenia atestów dopuszczających uży­te materiały i wyroby do stosowa­nia w budownictwie. Szczelność przewodów pionowych sprawdza się w czasie swobodnego spływu przez nie wody, poziomych zaś przez na­pełnienie instalacji wodą powyżej miejsca (kolana) połączenia pionu z poziomem.

 

Odbiór końcowy wymaga przedsta­wienia dokumentacji powykonawczej, protokołów odbiorów częściowych oraz dokumentacji techniczno-ruchowej. Przy odbiorze kanalizacji wewnętrznej należy zwrócić szczególną uwagę na:

  • właściwy montaż przewodów oraz ich spadki i mocowania,
  • odpowiednią, zgodną z instruk­cjami fabrycznymi pracę zamknięć wodnych i urządzeń spłukujących,
  • szczelność armatury czerpalnej,
  • właściwe funkcjonowanie wen­tylacji kanalizacyjnej.

 

Eksploatacja instalacji

 

Rurociągi instalacji kanalizacyjnej wykonane z tworzywa sztucznego nie wymagają zabiegów konserwacyj­nych. Istnieje jedynie konieczność do­konywania przeglądów instalacji, a w razie potrzeby także remontów, aby zabezpieczyć odpowiedni spływ ścieków.

 

Zdarza się bowiem, że podejścia do przyborów lub same przewody zatykają się odprowadzanymi do ka­nalizacji materiałami stałymi i prze­glądy takie mają na celu przepchnię­cie ich oraz usunięcie osadów z syfo­nów. Remont kanalizacji jest konie­czny, gdy dochodzi do mechaniczne­go uszkodzenia przewodów, rzadziej wskutek destrukcyjnego oddziały­wania ścieków zawierających agre­sywne substancje chemiczne o du­żym stężeniu. Sytuacja taka nie występuje przy odprowadzaniu ście­ków bytowo-gospodarczych. Może ona zaistnieć, jeśli do kanalizacji we­wnętrznej jest podłączony warsztat rzemieślniczy „produkujący” agre­sywne ścieki.

 

Nowe rozwiązania kanalizacji wewnętrznej

 

Są to podciśnieniowe systemy ka­nalizacyjne z powodzeniem wykorzy­stywane na Zachodzie od 30 lat. Sto­suje się je, przede wszystkim, w obie­ktach charakteryzujących się deficy­tem wody, a więc w samolotach, po­ciągach, na okrętach, w pływających domach, w domach zbudowanych na terenach o wysokim poziomie wód gruntowych utrudniających odpływ oczyszczonej wody ściekowej.

 

Są one również stosowane w obie­ktach, gdzie wymagana jest wysoka higiena – np. w szpitalach. Podciśnie­niowy system kanalizacyjny jest rów­nież montowany w hotelach i budyn­kach biurowych, szczególnie wielo­kondygnacyjnych, w których dopływ wody na wyższe piętra jest technicznie złożony oraz kosztowny.

 

Zasada działania systemu jest pro­sta. Wytworzone w instalacji kanali­zacyjnej przy użyciu pompy podci­śnienie – 30 kPa – wciąga fekalia (ścieki) do przewodu odpływowego podczas ich spłukiwania.

 

Instalacje tego rodzaju pozwalają na oszczędność wody rzędu 90 % w porównaniu z jej zużyciem w trady­cyjnych ubikacjach o spływie grawita­cyjnym. Jednorazowe zużycie wody podczas spłukiwania wynosi niewiele ponad jeden litr, a więc 0,1 takiego zużycia w ubikacji grawitacyjnej. Przy czym spłukiwanie w razie potrzeby jest cyklicznie powtarzane.

 

Podczas każdego pojedynczego spłu­kiwania do kanalizacji wewnętrznej za­sysane jest 100 litrów powietrza. Po­woduje to usunięcie zapachów, bakterii oraz wirusów z miski klozetowej i z otoczenia. Szybkość spłukiwania w obu instalacjach jest porównywalna.

 

Małe zużycie wody to również znacznie mniejsza objętość ścieków kanalizacyjnych odprowadzanych do środowiska, co jest istotną zaletą tych systemów.

 

Średnice rur w kanalizacji podci­śnieniowej są o połowę mniejsze niż w grawitacyjnej. Na przykład, gdy w instalacji tradycyjnej wynoszą one 100 mm, to w systemie kanalizacji podciśnieniowej wystarczą rury śred­nicy 50 mm. Można używać zarówno rur tradycyjnych (żeliwnych, kamion­kowych), jak i rur z tworzyw sztucz­nych, które są tańsze i trwalsze.

 

Nie ma również potrzeby zacho­wywania spadków poziomych rur kanalizacyjnych, bowiem podciśnie­nie wymusza przepływ ścieków od przyborów do kanalizacji. Dodatko­wą zaletą jest to, że przewody mogą być swobodnie rozprowadzane. Mo­gą przebiegać ponad lub pod prze­szkodami lub je omijać, mogą być również skierowane w górę. Można je prowadzić po ścianie, w bruzdach łub pod stropem piwnicznym.

 

System wentylacji w instalacji pod­ciśnieniowej jest znacznie mniej roz­budowany niż wymagany w kanali­zacji grawitacyjnej. Podczas wystą­pienia ewentualnych nieszczelności w przewodach kanalizacyjnych ob­serwuje się jedynie śladowe wycieka­nie ścieków. Wynika to z ich małej ilości oraz z tego, że przecieki kiero­wane są do wewnątrz instalacji dzię­ki istniejącemu podciśnieniu.

 

Systemy kanalizacji podciśnienio­wej służą też do przyjmowania innych ścieków spływających grawitacyjnie, np. z łazienek czy zlewozmywaków. Obsługa rozładowcza ścieków ze względu na mniejszą ich objętość jest bardziej ekonomiczna (tańsza).

 

Toalety podciśnieniowe pracują wyjątkowo cicho zarówno podczas, jak i po spłukaniu ścieków.

 

W Polsce tego typu systemy są dopiero wprowadzane, zaś ich zale­ty będą rzutować na coraz szersze, i to nie tylko specjalistyczne, wyko­rzystanie kanalizacji podciśnienio­wej. Różnice konstrukcyjne między kanalizacją grawitacyjną i podciśnie­niową pokazują załączone rysunki.