Zakład energetyczny na działce nie będącej jego wła­snością umieścił transformator i słup energetyczny. Wła­ścicielka nieruchomości zwróciła się do wojewody o od­szkodowanie za postawienie słupa oraz o wykup działki.

 

Wojewoda odmówił. Sprawa została skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA zwrócił się do Sądu Najwyższego o odpowiedź na pytanie prawne, czy w takiej sytuacji właściciel nieruchomości ma prawo żą­dać zapłaty odszkodowania lub wywłaszczenia.

 

SN w uchwale z dnia 1 czerwca 1995 r. stwierdził, że do nieruchomości, na których po wejściu w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszcza­niu nieruchomości zostały założone w trybie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli urządzenia do przesyłania energii elektrycznej, mają za­stosowanie przepisy art. 70 ust. 3 i art. 74 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

 

Zgodnie z art. 70 ust. 3 nieruchomość podlega wywłasz­czeniu w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, je­żeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń uniemożliwia dalsze racjonalne korzystanie z nieruchomo­ści przez właściciela na cele dotychczasowe.

 

W myśl art. 74 ust. 1 właścicielowi nieruchomości przy­sługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań określonych jako:

  • niezwłoczne zajęcie nieruchomości przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli jest to uzasadnione szcze­gólnymi względami, a zwłoka poważnie zagrażałaby in­teresowi społecznemu (art. 67);
  • zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospoda­rowania terenu, ciągów drenażowych, przewodów i urzą­dzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i ener­gii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych i nadziem­nych urządzeń technicznych niezbędnych do korzysta­nia z tych przewodów i urządzeń (art. 70 ust. 1);
  • czasowe zajęcie nieruchomości w celu odpłatnego wydobywania materiałów na budowę dróg oraz na cele obrony państwa (art. 71 ust. 1. Uwaga: przepis ten od dnia 2 października 1994 r. już nie obowiązuje, bowiem zo­stał uchylony przez art. 135 pkt 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze);
  • czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy w wypadku siły wyższej lub nagłej po­trzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody (art. 72).