Morela znana jest przede wszystkim jako drzewo owocowe. Mało kto docenia jej walory dekoracyjne.
Morelowe przysmaki

 

Z moreli przyrządza się wspaniałe desery, kompoty i dżemy, a w cieplej­szych krajach robi się z nich suszna Kaukazie zwany lawas:. Morelę wyko­rzystuje się także w produkcji luksuso­wych alkoholi. Przedwojenna „morelówka” Baczewskiego ze Lwowa, czy węgierska morelowa palinka trafiała na najbardziej dostojne stoły. Jądro pestek moreli jest ja­dalne, w zależności od odmiany słodkie (Early Orange) lub lekko gorzkie (Moopark, Wczesna z Morden, Somo).

 

Morelowa ozdoba


Morela to nie tyl­ko drzewo owocowe. Jest również cennym drzewem ozdobnym, przede wszystkim dlatego, że wcześnie zakwita. Pierwsze kwiaty pojawiają się już w drugiej połowie kwietnia, zanim roz­winą się liście. Pąki kwiatowe zawią­zywane są jesienią. Są pojedyncze lub tworzą bukiety usytuowane po obu stronach pąka liściowego. Kuliste pą­ki kwiatowe są większe niż stożkowa­te pąki wegetatywne, które dają po­czątek nowym pędom.

 

W okresie kwitnienia, z licznie osa­dzonych na długo- i krótkopędach pąków, rozwijają się pojedyncze kwiaty. Umie­szczone są one na krótkich szypułkach. Kwia­ty moreli są bardzo atrakcyjne. Brunatno-purpurowe działki kielicha wspaniale wy­glądają w sąsiedztwie śnieżnobia­łych płatków. Niektóre odmiany mają płatki różowawe lub zdecydo­wanie różowe. Czasami, w okresie kwitnienia, różowawe płatki bieleją. Po przekwitnięciu morela wypuszcza prawie nagie liście, z wierzchu błysz­czące. Młode liście moreli mają cie­kawy miedzianobrązowy odcień.

 

Uprawiane u nas morele są samo- płodne, część z nich powtarza cechy roślin matecznych. Owocują dopiero po 5-8 latach, podczas gdy rośliny szcze­pione mają owoce już po 3-4 latach.

 

Morela sięga pięciu metrów. Ko­rony, w zależności od odmiany, mo­gą być kolumnowe (Early Orange, Brzoskwiniowa, Luizeta), rozłoży­ste (Moopark), lub kuliste (więk­szość odmian). Brunatnopurpurowe pędy moreli, w których wyraźnie widać przetchlinki, mają metalicz­ny połysk.

 

Uprawa moreli


Morela pochodzi z górskich rejo­nów Azji Centralnej i północno-zachodnich Chin. Na wysokości od 800 do 1900 m tworzy rzadkie lasy lub skupiny. Po pierwszych ociepleniach drzewa zaczynają ruszać i są narażo­ne na uszkodzenia spowodowane przymrozkiem. Kwiaty giną, gdy pod­czas pełni kwitnienia temperatura spada do -5-6°C. W tym okresie opa­dy i chłody niekorzystnie wpływają na plonowanie.

 

Wymagania. Mo­rele najlepiej rosną na terenach położo­nych nieco wyżej, na glebach głębokich i ciepłych. Poziom wód gruntowych nie powinien przekra­czać 2 metrów. Na glebie ciężkiej, pod­mokłej i nieprzepuszczalnej morele ro­sną słabo, chorują i zamierają.

 

Jeśli dopisuje pogoda, owoce mo­reli zbiera się od połowy lipca do września. W tym okresie drzewo ob­sypane jest jasnożółtymi lub pomarańczowo-czerwonymi kulistymi owo­cami z karminowym rumieńcem od nasłonecznionej strony.

 

Pielęgnacja. Morele najlepiej pro­wadzić w formie naturalnej. Po po­sadzeniu drzewka nierozgałęzione skraca się do 70-80 cm, a rozgałęzio­nym ucina się pędy rosnące poniżej 40-50 cm i pozostawia 3-4 najsilniej­sze, wyżej położone, a następnie skra­ca się je o 1/3-1/2 długości. Przewod­nik należy przyciąć na wysokości około 90 cm. Morele nie wymagają intensywnego i szczegółowego cię­cia, podobnie jak śliwy. Kąty rozga­łęzień można powiększyć, odginając je klamerkami i sznurkami.

 

Wszelkie rany należy zamalować „Funabenem 3″ lub farbą emulsyjną z dodatkiem fungicydów („Funaben”, „Miedzian”).

 

Najpopularniejsze są morele wy­produkowane na ałyczy, znacznie tańsze niż okazy wyprodukowane na siewkach moreli. Drzewka te są wyższe i mają mniejsze wymagania glebowe.

 

Kiedy sadzić?

 

Młode drzewka najlepiej sadzićwiosną, jesienią wymagają zabez­pieczenia. Wów­czas trzeba owi­jać je papierem lub słomą, a ko­rzenie i dół pnia obsypać kopczy­kiem ziemi. Mo­rele sadzi się co 3,5-5 m, tylko od­miany kolumno­we (piramidalne) jak np. Early Ora­nge można posa­dzić gęściej, co 3 m. Dawniej ro­sły przy murach, formowano je w palmety. Ułatwiało to przykrywanie drzew podczas przy­mrozków. Dziś, w dobie folii pęche­rzykowej, którą można szybko przy­kryć drzewka, warto by powrócić do tych przedwojennych wzorów.

 

Odmiany moreli

 

Duży popyt na drzewka i niewiel­ka produkcja moreli sprawiają, że na rynku jest niewiele odmian. Najpopu­larniejsze z nich to: Early Orange, Morden, Moopark, Węgierska Wcze­sna, Zaleszycka, Somo. Somo to od­miana krajowa o niewielkich wyma­ganiach glebowych i klimatycznych, którą można uprawiać na terenie pra­wie całej Polski.

 

Wkrótce oferta poszerzy się o od­miany pochodzące z hodowli profesora Aleksandra Rejmana. Wśród nich znajdzie się odmiana Ursynówska Późna, dojrzewająca w połowie września.